Төслөөс хилийн усны нөөцийн менежментийн олон асуудалд чиглэгдсэн Монголд болсон Орос-Монголын уулзалтуудыг дэмжсэн.
1) Шүрэнгийн цахилгаан станцын төсөл болон Сэлэнгэ мөрөн дээрх гидро-техникийн өөр бусад байгууламжуудын талаарх байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний тухай мэдээлэл солилцох Орос-Монголын уулзалт. (2015 оны 3-р сарын 30-31 өдөр).
2) Хилийн усыг хамгаалах, ашиглах тухай ОХУ ба Монгол Улсын ЗГ хоорондын хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх хамтарсан ажлын хэсгийн уулзалт. (2015 оны 4-р сарын 28-29 өдөр).
3) Хилийн усыг хамгаалах ба ашиглах тухай ОХУ, Монгол Улсын ЗГ хоорондын хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх ОХУ ба Монгол Улсын Бүрэн Эрхт Төлөөлөгчдийн уулзалт. (October 2015 оны 10-р сарын 28-31 өдөр).
"Байгаль нуурыг аварцгаая" төслийг Байгаль нуурын төслийн дэмжлэгээр хэрэгжүүлсэн юм. 2015 оны 6- 9-р сар хүртэл цэвэрлэгээний ажил, мониторинг хийх, нутгийн оршин суугчид болон аялагчдад зориулан боловсролын төрөл бүрийн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсэн.
"Байгаль нуурыг аварцгаая" төслийн 2015 оны ажлын улиралд хийж гүйцэтгэсэн ажлаас дурьдвал: Байгаль нуур болон Сэлэнгийн эрэг орчмыг хог хаягдлаас цэвэрлэсэн, 4 хэсэг газар нийт 140 км эрэг орчмын ба ойн бүс нутаг хамарсан(Эрхүү муж, Буриад Улс, Монгол) ба холбогдох өөр бусад хэд хэдэн ажил гүйцэтгэсэн.
2015 оны ажлын улиралд ойролцоо 5 кв.км газрыг цэвэрлэсэн.
Цэвэрлэсэн эргийн урт: Эрхүү муж: 40км, БНБУ: 80 kм, Сэлэнгэ: 2 kм, Монгол: 4 kм. 1 000 гару куб.м. хог хагдал түүсэн (1300 шуудай нэг бүр нь 200 литрийн багтаамжтай + бусад хог хаягдал).
Энэ ажлын явцад Хобойн хошуунд (Прибайкальскийн БЦГ-т хамрагдах Ольхон арал дахь аялал жуулчлалын хосгүй газар) зориулсан биологийн олон янз байдалд ээлтэй эко-аялал жуулчлалын төлөвлөгөө боловсруулсан, ажиглалтын тавцан хийж мэдээллийн самбарууд байрлуулсан.
Ханхойн хошуунд гүйцэтгэсэн ажлын нэг хэсэг бол Эрхүү мужийн Улаан Номд орсон ховор ургамалын популяцыг хамгаалах жижиг хэмжээний нөөц газрыг байгуулсан явдал юм.
ТХГН-т экологид хор уршиггүйгээр аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх тухай гарын авлагыг орос хэлээр бэлтгэж хэвлэн гаргасан.
Гарын авлагад ТХГ-ууд, аж ахуйн нэгжүүд, хүлээн авч буй байгууллагууд түүнчлэн жуулчид хэрхэн харилцан ашигтай хамтран ажиллах тухай тодорхой жишээ, зөвөлгөө ба зөвлөмжүүдийг агуулсан.
Энэхүү гарын авлага нь экологийн ба орон нутгийн аялал жуулчлалын Европын төвийн болон ЕВРОПАРК-ийн Холбооны хамтарсан санаачлага байсан юм (ECEAT International). Гарын авлагыг боловсруулахад ЕВРОПАРК Консалтинг GmbH, экологийн ба орон нутгийн аялал жуулчлалын Европын төвийн төслийн хэлтэс ECEAT түүнчлэн хөдөөгийн аялал жуучлалын Латвийн нийгэмлэг зэрэг байгууллагууд оролцсон.
Энэ ном нь ТХГН-т аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх, удирдах талаарх гарын авлага юм. ТХГН-т аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа хариуцан эрхлэж байгаа хүн бүрт зориулагдсан. Үүнд ТХГН-ийн Хамгаалалтын Захиргаа төдийгүй орон нутгийн удирдлага, аялал жуулчлалын сурталчилгаа хариуцсан байгууллагууд мөн аялал жуулчлалын хувийн компаниуудын холбоо ч бас хамрагдана. Энэ ном өөрийн нутаг дэвсгэрт аялал жуулчлалыг сайтар төлөвлөн, экологийн аюулгүй байдлыг ханган энэ ажлын дөнгөж хөгжүүлж эхлэж байгаа ТХГН-т голчлон анхаарал хандуулсан болно.
Байгаль нуур дах Байгаль хамгаалах алба нь 1917 онд байгуулагдсан. Өнөө цагт энэ газар нутагт улсын томоохон ДЦ болон БЦГ-ууд ажиллаж байна. "Дархлагдсан Байгаль нуур" баримтат кинонд ОХУ-ын эко аялал жуулчлалыг хөгжүүлэхэд анхдагч нь болсон Байгаль нуурын шим мандлын дархан цаазат газрын түүх болон орчин үеийн ололт амжилтын тухай толилуулах юм.
Энэхүү киног Байгаль нуурын Дархан цаазат газруудыг үндэсний ба олон улсын арга хэмжээнд, уулзалт болон хэлэлцээрийн үеэр зочидод танилцуулах зорилгоор хийсэн юм. Улс орны томоохон Дархан Цаазат Газрын түүх ба өнөөгийн байдлыг танилцуулсан болно. Киног Орос ба Англи хэлээр богино болон бүрэн хэмжээгээр хийсэн юм.
Үзэх (Орос): https://youtu.be/dKMnkx0_18c
Үзэх (Англи): https://youtu.be/SpSA_MR6G54
Цэнгэг усны химийн бүтэц, эрүүл ахуй-микробиологийн ба гидробиологийн төлөв байдлыг тодорхойлоход орчин үеийн арга хэрэгслийг ашигласан болно.
Судалгааны үр дүнд Сэлэнгэ мөрний адаг орчмын усны урсац бүрэлдэх шинж чанарыг тодорхойлсон өгөгдөл, орон зайн pH динамик, шингэсэн хүчил төрөгч, шимт бодис, органик бодис, гол ионууд, хүнд металл, бактерийн планктон ба фитопланктон зэргийг тодорхойлсон. Усны чанарыг химийн, эрүүл ахуйн, микробиологийн болон гидробиологийн үзүүлэлтүүдийг ашиглан тогтоосон.
Москвагийн Их Сургуулийн Газар Зүйн факультетаас Байгаль нуурын сав газрын усанд бохирдуулагч бодисын зөөгдлийн загварчлалын мэдээллийн санг үүсгэн байгуулсан юм. Үүнд түшиглэн Байгаль нуурын сав газрын усанд бохирдлын зөөгдлийн ба усны балансын загварчлалыг гаргасан юм.
Энэ ажлын эцсийн үе шатанд Сэлэнгэ мөрний хил дамнасан сав газрын усны балансын урт хугацааны өөрчлөлтийн урьдчилсан үнэлгээг цаг уурын өөрчлөлт болон ус ашиглах онцлог шинж төрхийн үүднээс боловсруулсан. Энэ асуудлыг шийдсэнээр аюул учирсан тохиолдолд урсгалын доод хэсгийн ашиглагчдад цаг алдалгүй мэдээллэж урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах боломжтой болох юм. Энэ загварчлал хүнээс үүдэлтэй төрөл бүрийн ачааллаас үүссэн Байгаль нуурын сав газрын болон Дэлхийн өв болсон нуурын усны урсацын өөрчлөлтийг урьдчилан тооцоолж гаргах чадвартай.
Байгаль нуурын сав газрын экологийн атлас (Англи)